«42-րդ զուգահեռականը» Հունաստանի տնտեսական ճգնաժամի համար մեղադրում է եվրոպական ինստիտուտներին

33
VIEWS

2018 թվականի մայիսի 5-ին, Հանրային հաղորդիչի «42-րդ զուգահեռական» թողարկման եթերում հաղորդվեց վերլուծաբան Մաթե Գաբիցինաշվիլիի սյուժեն, որը վերաբերում էր Եվրոպայի միաբանության գաղափարի և Եվրամիության «համակարգային ճգնաժամի անատոմիային»: Սյուժեում նշանակալից բաժին հատկացվեց Հունաստանի տնտեսական ճգնաժամին, ինչը սյուժեի հեղինակը ներկայացրեց, այսպես կոչված «Տրոյկայի» (Եվրահանձնաժողով, Եվրոպայի Կենտրոնական բանկ, Միջազգային տարադրամային հիմնադրամ) քաղաքականության արդյունք: Գաբիցինաշվիլիի խոսքով, այս ինստիտուտների քաղաքականությունը առաջ բերեց Հունաստանի տնտեսական համակարգի փլուզում:

«42-րդ զուգահեռականը» Հունաստանի տնտեսական ճգնաժամն ամբողջությամբ ներկայացնում է որպես Եվրամիության և եվրոպական ինստիտուտների քաղաքականության արդյունք: Սյուժեի հեղինակը ընթերցողին չի մատուցում լրատվություն Հունաստանի մեծ չափերով բյուջետային ծախսերի, հովանավորչական տնտեսության, հարկերի քողարկման և այլ կառուցվածքային հիմնախնդիրների մասին, ինչը Հունաստանին իրատեսորեն հասցրեց տնտեսական ճգնաժամի:

1990-ական թվականներ. Եվրամիություն

  • 1994 թվականին Հունաստանի բանկը քաղաքական վերահսկողությունից ազատվեց: Եթե 1994 թվականին բյուջետային հաշվեկշռի դեֆիցիտը կազմում էր ՀՆԱ-ի 5.1%-ը, 1994 թվականին արդեն առատությունը 4.2 %  էր:.
  • 2000 թվականի մայիսի 3-ին Եվրահանձնաժողովը հայտարարեց, որ Հունաստանի ֆիսկալային դեֆիցիտը կազմում էր ՀՆԱ-ի սոսկ 1.6 %-ը, արժեզրկումը միայն 2 % էր: Հունաստանը բավարարում էր Մաաստրիխտի բոլոր պահանջները, բացի պետական պարտքի մասից: Թերևս պետական պարտքի սահմանված չափը Եվրամիության անդամ այլ երկրներում նույնպես գերազանցում էր: 2001 թվականի հունվարի 1-ին Հունաստանը դարձավ Եվրագոտու անդամ, ինչին աջակցեց Հունաստանի բնակչության 70 % -ը:

Վիճակագրության կեղծում

  • 2004 թվականին «Նոր ժողովրդավարություն» կուսակցությունից վարչապետ Կոնստանտինոս Կարամանլիսը Ազգային վիճակագրական սերվիսին հանձնարարեց «Պասոկի» կողմից դեֆիցիտի վիճակագրության աուդիտ: Աուդիտի  եզրակացության համաձայն, բյուջեի դեֆիցիտը շատ ավելի բարձր էր, քան դա երևում էր «Պասոկի» ժամանակի վիճակագրությունից: Եվրահանձնաժողովի համաձայն, Եվրագոտուն անդամագրվելուց հետո, Հունաստանը երբեք չի տեղավորվել դեֆիցիտի ՀՆԱ-ի 3 %-անոց լիմիտում:

Հիմնախնդիրներ հանրային սեկտորում

Չնայած այն բանին, որ 2001-2008 թվականներին Հունաստանի տնտեսական աճը միջին հաշվով կազմեց 3.9%, այնուամենայնիվ տնտեսական հիմնախնդիրները ակնհայտ էին: Ամենապարզ կերպով դա արտահայտվում էր հանրային սեկտորի դեֆիցիտում: 2000 թվականին հանրային սեկտորի դեֆիցիտը գերազանցեց Մաաստրիխտով հաստատված սահմանը և կազմեց 3.7%: Այս ցուցանիշը 2008 թվականին մոտավորապես 10% էր, իսկ 2009 թվականին  աճեց մինչև 15%:

  • Եվս մեկ մարտահրավեր էին ներկայացնում թոշակները: Հարվարդի բիզնես դպրոցի 2011 թվականի հետազոտության համաձայն, մինչև 2007 թվականը հույները թոշակի էին անցնում 58 տարեկան հասակում և ստանում էին մինչև թոշակի անցնելը գոյություն ունեցող եկամտի 96%, դա այն դեպքում, երբ OECD-ի երկրներում թոշակի միջին հասակը 63 տարեկան էր և թոշակի տեսքով ստանում էին մինչ այդ գոյություն ունեցող եկամտի միայն 61%-ը: 2007 թվականին հունական թոշակները կազմեցին ՀՆԱ-ի 12%, մի փոքր բարձր Եվրամիության միջին ցուցանիշից (10%): Թերևս կանխագուշակության համաձայն, առկա տեմպերով 2060 թվականին Հունաստանը թոշակների վրա կծախսեր ՀՆԱ-ի 24%-ը:

Հարկերի հետ կապված հիմնախնդիրներ

  • Չնայած այն բանին, որ բնակչության մեկ շնչի հաշվով (երեխաների և գործազուրկների հաշվառումով) եկամուտը 20 000 եվրոյից ավելի էր, զբաղված անձանց միայն երկու երրորդն էր կատարում 12 000 եվրոյի հռչակագրում, այդպիսով խուսափելով հարկերը վճարելուց: Աշխատանքով զբաղվածների միայն 6% էր կատարում 30 000 եվրոյից ավելի եկամտի հռչակագրում:

2008 թվականի համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամ

2008 թվականի Համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը Հունաստանի տնտեսության վրա նույնպես ազդեցություն գործեց: Կրճատվեց զբոսաշրջությունը և համաշխարհային առևտուրը, համապատասխանաբար կրճատվեցին Հունաստանի բյուջետային եկամուտները:

  • Ընտրություններից հետո շուտով պարզվեց, որ բյուջեի դեֆիցիտը կլինի ՀՆԱ-ի 12.5 %-ը, ինչը նախորդ իշխանության  կանխագուշակումից եռակի անգամ ավելի էր:
  • Բրյուսելում Եվրամիության առաջնորդների հետ հանդիպելիս՝ վարչապետը Հունաստանի հիմնախնդիրների մասին  զրուցում էր բացահայտ: Նրա խոսքով, իրատեսորեն բյուջեի դեֆիցիտը շատ ավելի բարձր ցուցանիշի է հասնում, ֆիսկալային ընթացակարգերը կարգավորված չեն, հարկերի քողարկումը՝ համաճարակային, իսկ կաշառակերությունը՝ բացահայտ տարածված:
  • 2010 թվականին պետական պարտքի ծավալը հասնում էր ՀՆԱ-ի 150%-ին, իսկ ընթացիկ վարկային պարտականությունները հնարավոր էր մարել միայն հավելյալ վարկեր վերցնելով: Հունաստանը ամբողջությամբ հայտնվեց միջազգային ֆինանսական ինստիտուտներից կախվածության մեջ:

Այսպես կոչված «Տրոյկա»

  • Հունաստանին օգնություն ցուցաբերեցին Եվրահանձնաժողովը, Եվրոպայի Կենտրոնական բանկը և Միջազգային տարադրամային հիմնադրամը: Օգնության դիմաց, Հունաստանը պետք է անցկացներ ոչժողովրդական, թերևս տնտեսության բարելավման համար անհրաժեշտ բարեփոխումներ, ինչպիսիք էին Հանրային աշխատակազմի և սոցիալական ծախսերի կրճատումը, բյուջեի հավասարակշռումը, պետական գույքի սեփականաշնորհումը և այլն:
  • Հունաստանն անցկացրեց կառուցվածքային բարեփոխումներ, թեթևացրեց կարգավորումները, թերևս ճգնաժամը հաղթահարելու համար այս քայլերը բավարար չէին: Կրկին օրակարգում կանգնած էր կաշառակերությունը: Դրա հետ միասին, այսպես կոչված, «գոտիները սեղմելու» պահանջին ի պատասխան, Հունսատանը ոչ թե կրճատեց բյուջետային ծախսերը, այլ հանրային սեկտորում զբաղվածների թիվը ավելացրեց 70 000-ով:

«Սիրիզա» և Ցիպրաս

Ի տարբերություն պարտքերով ծանրաբեռնված Եվրամիության այլ երկրների, Հունաստանը ճգնաժամից դուրս գալ չկարողացավ և նրան հարկավոր էր հավելյալ ֆինանսական օգնություն, մոտավորապես 80 միլիարդ եվրո: 2015 թվականի հունվարին ստատուս-քվոից դժգոհ ընտրողը խորհրդարանային ընտրություններում ձայն տվեց ձախ արմատական կոալիցիա «Սիրիզային», որը երկրում սոցիալական իրավիճակի վատթարացման համար մեղադրեց Տրոյկայի խիստ պահանջները և բնակչությանը խոստանում էր հրաժարվել դրանք կատարելուց: Նոր կառավարությունը դիմեց Տրոյկայի պարտքերը չեղարկելու և նախորդ տարիներին սկսած բարեփոխումների մեծ մասը դադարեցնելու պահանջով:

  • Դրախմայի հնարավոր վերադարձից վախեցած հույները սկսեցին շտապ կարգով բանկերից դեպոզիտներ դուրս բերել: Կառավարության որոշմամբ բանկերը փակվեցին: Կապիտալի զանգվածային արտահոսքի և ֆինանսական համակարգի կաթվածահարությունից խուսափելու նպատակով նույնպես սահմանափակվեցին բանկոմատներից կանխիկ փողի դուրս բերումը և միջազգային փոխանցումները: Բավական կարճ ժամանակում առաջացավ սննդի և դեղորայքի դեֆիցիտի իրատեսական վտանգ, քանզի ներկրողները չէին կարողանում մատակարարողների հետ հաշվարկ անել: Հունաստանը կանգնեց մարդասիրական աղետի առջև:
  • Վերջնականապես Աթենքը համաձայնեց Տրոյկայի բոլոր այն պայմաններին, որոնց մինչ այդ հակադրվում էր: Վարկատուների հետ երկարատև հակասությունը Հունաստանի տնտեսությունը գցեց էլ ավելի ծանր վիճակի մեջ: 2014 թվականին ձեռք բերած փոքր չափի աճը, 2015-ին փոխարինվեց կրկին ետընթացով: Զբոսաշրջային սեզոնն անկում ապրեց, սակայն կապիտալի շարժման վրա հաստատված սահմանափակումներից բոլորից շատ տուժեց բանկային համակարգը:

Ի՞նչ տեղի կունենար, եթե Հունաստանը թողներ եվրագոտին:

Տարբեր քաղաքագետների կարծիքով և տնտեսագետների կանխագուշակումների համաձայն, Հունաստանի կողմից Եվրագոտին թողնելը երկրի տնտեսության և բնակելի պայմանների վրա բացասական ազդեցություն կգործեր: Մասնավորապես.

  • Հունաստանի նախկին վարչապետի, Անտոն Սամարիսի կարծիքով, Եվրագոտին թողնելու դեպքում հույների բնակելի պայմանները մի քանի շաբաթվա ընթացքում 80 %-ով կվատթարանային:
  • Հունաստանը ոչ մեկից չէր կարողանա փող պարտք վերցնել, համապատասխանաբար, կառավարությունը ստիպված կլիներ ավելի շատ և արագ կերպով ծախսերը կրճատել, քան դա պահանջում էր Տրոյկան:
  • Դրախման չէր լինի աշխարհում ժողովրդականացված արժույթ, ինչի հետևանքով այն կարժեզրկվեր առնվազն 50%-ով: Իսկ դա առաջ կբերեր ինֆլյացիա:
  • 2011 թվականին վարկը մարելու ժամանակաշրջանը ավելացավ մինչև 15 տարի, իսկ տոկոսային դրույթը իջավ մինչև 3.5%:
  • Մեծ հավանականությամբ, կվերանար Հունաստանի բանկային համակարգը: Իպոթեկի վրա տոկոսային բռնումը կկրկնապատկվեր, բիզնես և այլ տիպի վարկերը շատ ավելի կթանկանային:
  • Կբարձրանային սննդի և էներգիայի գները: Հնարավոր է առաջանար ամենօրյա օգտագործման իրերի, սննդի և դեղերի դեֆիցիտ:
  • Կառավարությունը հարկադրված կլիներ սառեցնել բնակչության կողմից բանկերից դրամի դուրս բերումը: Դա կառաջացներ հերթեր բանկոմատների մոտ այնքան ժամանակ, մինչև կառավարությունը կկատարեր եվրոն դրախմայի փոխանակում:
  • Կստեղծվեր քաոսի և անկարգության իրատեսական վտանգ:
ქვეყანა/ორგანიზაცია: Եվրամիություն
Ձեզ նույնպես կհետաքրքրի
Աղբյուր

Վերջին լուրեր

Welcome Back!

Login to your account below

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Add New Playlist